Cursistenblog

Door Marjolein Koster, cursist Masterclass Reisjournalistiek
24 okt 2017

Duurzame reisjournalistiek: zo doe je dat

In één maand op en neer naar Berlijn, Dresden en Chisinau, steeds voor een paar dagen en telkens met het vliegtuig. Als reisjournalist of reisblogger vlieg je wat af – en ben je een ramp voor het milieu. Mag het misschien wat duurzamer? Cursist, journalist en reisblogger Marjolein Koster geeft tips.

Ik plof neer op één van de vrije stoelen in de bus naar Berlijn en vraag me af waarom ik hier ook alweer voor gekozen heb. Op een belachelijk vroeg tijdstip opstaan om pas uren later in de hoofdstad van ons buurland aan te komen. Acht uur lang in een krappe bus met risico op misselijkheid en de geur van een bedompt toilet. Bovendien werkt de beloofde WiFi niet. Was ik met het vliegtuig gegaan, dan had ik nu al een selfie op Instagram kunnen zetten vanuit de Monkey Bar. Reizen met bus of trein is beter voor het milieu – dat was het idee.

Dé selfie in de Monkey Bar. Een erg populaire bar onder toeristen in Berlijn, mede door het uitzicht over de dierentuin.

Reizen verrijkt en er bestaat geen mooier vak dan de reisjournalistiek. Maar het gaat voor mij ook gepaard met morele dilemma’s. Afgelopen juni vloog ik in één maand naar Dresden, Berlijn en Chisinau. Steeds voor slechts twee à drie dagen en telkens met het vliegtuig, terwijl zeker die twee Duitse steden ook prima met de bus of trein te bezoeken zijn. Ik douche zo kort mogelijk, eet weinig vlees en heb geen auto, maar met mijn reisgedrag hef ik de milieuwinst van deze maatregelen compleet op. Ik geef toe: ik ben een ramp voor het milieu. Dat moet beter kunnen.

“Ik douche zo kort mogelijk, maar door mijn reisgedrag ben ik een ramp voor het milieu. Dat moet beter kunnen.”

Mislukte vliegtaks

Ik kom uit de Ryanair-generatie. Spotgoedkope vluchten zijn dé trigger voor een bezoek aan een willekeurige Europese stad. Mijn persoonlijke record is een vlucht van Ljubljana naar Brussel voor 4,99 euro. Alles aan vliegen is voordeliger. Het is sneller, comfortabeler en vaak ook goedkoper dan een bus- of treinrit. Verschillende mensen pleiten dan ook voor een verhoging van de prijzen van vliegtickets en ik ben het daar mee eens. Ons onvermoeibare verlangen naar het ontdekken van deze planeet mag toch niet leiden tot de verwoesting van diezelfde planeet?

Het uitzicht vanuit de Siegessäule over herfstachtig Berlijn. Aan het einde van de weg staat de Brandenburger Tor, maar die heeft zich vandaag even verstopt.

In 2008 hadden we in Nederland een vliegtaks. Door een extra bedrag bovenop het vliegticket zou het vliegverkeer minder snel groeien, met als gevolg een positief effect op het milieu. Dit effect bleef uit, reizigers ging bijvoorbeeld naar een vliegveld over de grens. Vooral Schiphol kwam in verzet en bovendien werd de opbrengst van de toeslag niet geïnvesteerd in het milieu. Na een jaar werd de vliegtaks afgeschaft. De hoogte van de prijs is een invloedrijke factor, dus als reizen met bus of trein ook financieel loont, dan zullen meer mensen daarvoor kiezen.

“Je vlucht naar Vietnam kun je voor 44 euro compenseren. Daarvan worden in Bolivia acht bomen geplant.”

Bomen planten

Verschillende bedrijven, zoals Trees for All, bieden een oplossing: plant bomen om je CO2-uitstoot te compenseren. OneWorld zocht uit hoe dit werkt. Een vlucht naar Vietnam kun je voor 44 euro compenseren. Daarvan worden ongeveer acht bomen geplant, bijvoorbeeld in Bolivia. Ideaal, want het milieu wordt er beter van, je geweten dus ook en je kan op verjaardagsfeestjes trots vertellen hoeveel bomen jij hebt geplant. Toch? Helaas, OneWorld concludeert: het is dweilen met de kraan open.

De echte verandering moet vanuit de consument komen. Zonder druk van buitenaf, durven zowel vliegmaatschappijen als overheden het niet aan om prijzen te verhogen. Door gebruik te maken van Trees for All of door bij je vlucht van KLM de CO2ZERO-service bij te boeken, geven wij als reizigers aan dat we ons zorgen maken over milieuvervuiling en bereid zijn om meer te betalen. Overigens is KLM lang niet de enige vliegmaatschappij die zich bezighoudt met het verlagen van hun uitstoot. Tip: de volgende keer dat je een ticket boekt klik je niet automatisch door bij alle services die worden aangeboden, maar check je of je misschien iets kunt bijdragen aan het milieu.

Ongerepte natuur

Verantwoord reizen behelst meer dan eens de bus nemen of iets meer betalen voor je vlucht. Een tijdje geleden zag ik de documentaire Banana Pancakes and The Children of Sticky Rice. Filmmaker Daan Veldhuizen ontdekte als backpacker een prachtig ongerept plaatsje in Laos, maar toen hij er een paar jaar later terugkwam, was het een toeristisch oord geworden. In deze documentaire laat hij zien hoe het leven van de lokale bevolking verandert, zowel positief als negatief. Een andere documentaire, Gringo Trails, toont beelden van bezopen toeristen die op de Thaise eilanden een spoor van afval achterlaten. Hoewel hopelijk niet iedereen zich hierin herkent, kan iedereen bij zichzelf nagaan of je de natuur in haar waarde laat en of je de lokale gewoontes en tradities respecteert.

Als reisjournalist draag je een extra verantwoordelijkheid. Door jouw blog, film, foto- of radioreportage kun jij mensen aansporen naar dat ‘onontdekte’ strand te gaan. Toerisme voegt idealiter meer toe dan dat het afbraak doet aan een land of stad. Zelf vind ik het dan ook altijd belangrijk dat de lokale bevolking er iets voor terugkrijgt. Ik zoek daarom naar restaurants en hostels die worden gerund door de lokale bevolking, in plaats van te schrijven over de zoveelste westerse hotelketen, waarvan de winst waarschijnlijk naar een Amerikaanse of Europese multinational gaat.

Terwijl het glooiende Duitse landschap aan ons voorbij trekt, besef ik opnieuw hoe klein Nederland is en hoe ik gewend ben aan korte afstanden. Een beetje wereldburger schrikt niet terug voor een busrit van acht uur, die toch ook altijd voor een gevoel van verbondenheid zorgt. Bovendien gaven deze uren mij de tijd voor dit artikel. Duurzaamheid, goed gezelschap en efficiëntie in één. Dat klinkt als een goed recept voor reisjournalistiek.

De Berliner Dom en de Berliner Fernnsehturm, twee van de grootste attracties in Berlijn.


10 tips voor duurzaam en eerlijk reizen

1
 
Neem vaker de bus of trein

Zeker naar bestemmingen binnen Europa is dat een prima alternatief voor een vervuilende vliegreis.

2
 
Compenseer je CO2-uitstoot

Dat kan vaak door een extra toeslag te betalen bovenop je vliegticket of door te doneren aan Trees for All.

3
 
Wees bereid om meer te betalen

Sommige organisaties zijn actief bezig met milieubesparende maatregelen. De kosten daarvan worden doorberekend in de prijs voor de consument.

4
 
Toon oprechte belangstelling voor de lokale bevolking

Alleen even snel een foto maken wordt vaak niet gewaardeerd, of juist uitgemolken waardoor de authenticiteit verdwijnt.

5
 
Ruim je rommel op

Hopelijk een overbodige tip voor de lezers van deze blog, maar helaas laten toeristen vaak sporen van afval achter.

6
 
Respecteer de natuur

De prachtige Inca Trail naar de Machu Picchu in Peru is overbelast door toeristen. Daar is helaas niets meer aan te doen, maar laten we proberen andere natuurgebieden het massatoerisme te besparen.

7
Mijd attracties met wilde dieren

Een selfie met een tijger en dansende aapjes op straat. Leuk, maar helaas worden deze dieren vaak niet goed verzorgd.

8
 
Kies voor kleinschalig

Niet alle grotere hotel- en restaurantketens zullen slecht zijn voor hun werknemers, maar bij een kleinschaligere variant gerund door locals weet je zeker dat je geld ‘goed’ terecht komt.

9
 
Wees je bewust van je invloed

Niet iedereen bereikt net als Floortje Dessing een miljoenenpubliek, maar ook jouw tips worden opgevolgd. Bedenk jezelf wat je met jouw reisreportage wilt bereiken.

10
 
Geniet, maar wees kritisch

Je mag nog steeds met het vliegtuig naar Dubai, maar neem niet alles wat je wordt verteld klakkeloos over. Probeer een eerlijk beeld te krijgen.

Wat doe jij om de negatieve gevolgen voor het milieu van je reizen te compenseren? Heb je nog andere of betere tips? Of is het inderdaad dweilen met de kraan open? Laat het weten via de reacties hieronder.


Schrijfopdracht van Marjolein Koster

De Masterclass Reisjournalistiek is een online cursus van 20 lessen. Elke les wordt afgesloten met een schrijfoefening. Voor één ervan is de opdracht om een kant-en-klaar blogartikel te produceren, over een onderwerp dat te maken heeft met reizen, bloggen of reisjournalistiek. Inmiddels heeft Marjolein de cursus afgerond met een klinkend eindcijfer: een 8. Hier lees je meer over Marjolein. Meer informatie over de cursus vind je op de voorpagina.

Plaats een reactie